TEDx selectie: ‘De rol van kunstmatige intelligentie in effectief leren’

 

Tijdens TEDNext 2025 waarschuwde AI-ondernemer en onderwijsinnovator Priya Lakhani voor een groeiend risico binnen het onderwijs. Nu kunstmatige intelligentie steeds sneller zijn intrede doet in klaslokalen, dreigt het onderscheid tussen snelle antwoorden en daadwerkelijk leren te vervagen. Volgens Lakhani biedt AI enorme kansen om onderwijs te verbeteren, maar alleen wanneer de technologie wordt ingezet om het leerproces te versterken in plaats van te vervangen.

“As AI races into classrooms, we risk confusing quick and easy answers with true learning.” – Priya Lakhani

 

Van maatschappelijke impact naar onderwijstransformatie

Twintig jaar geleden richtte Lakhani een sociale onderneming op met als doel maatschappelijke impact te creëren. De organisatie financierde miljoenen maaltijden voor kwetsbare bevolkingsgroepen, ondersteunde vaccinatieprogramma’s in Afrika en investeerde in scholen in de sloppenwijken van India. Hoewel deze initiatieven succesvol leken, ontstond twijfel over de werkelijke impact van de onderwijsprojecten. Tijdens gesprekken met beleidsmakers in het Verenigd Koninkrijk bleek dat ongeveer twintig procent van de leerlingen het voortgezet onderwijs verlaat zonder voldoende lees- en schrijfvaardigheden. Dit vormde voor Lakhani een aanleiding om dieper te onderzoeken waarom onderwijsresultaten wereldwijd achterbleven.

Twee fundamentele uitdagingen in het onderwijs

Uit gesprekken met scholen en docenten kwamen twee belangrijke knelpunten naar voren. Ten eerste wordt onderwijs nog steeds grotendeels aangeboden volgens een uniforme aanpak, waarbij één lesmethode wordt toegepast op een volledige klas. Deze benadering houdt onvoldoende rekening met individuele verschillen tussen leerlingen. Ten tweede ervaren docenten een steeds grotere werkdruk. Een aanzienlijk deel van de leraren overweegt het beroep te verlaten vanwege de hoeveelheid administratieve taken, beoordelingen en voortgangsanalyses die naast het lesgeven moeten worden uitgevoerd. Volgens Lakhani vraagt deze situatie om een fundamenteel andere benadering van leren en lesgeven.

Combinatie van AI en leerwetenschap

De opkomst van kunstmatige intelligentie bood een mogelijke oplossing. Waar technologie consumenten al jarenlang ondersteunt bij keuzes rondom financiën, gezondheid en aankopen, zag Lakhani mogelijkheden om dezelfde intelligentie toe te passen binnen het onderwijs. Daarom ontwikkelde zij samen met een gespecialiseerd team een AI-platform dat inzichten uit de neurowetenschap, cognitieve psychologie en leerwetenschap combineert. Inmiddels wordt deze technologie gebruikt in meer dan 140 landen en zijn tientallen miljarden leerinteracties geanalyseerd.

Het doel is niet om leerlingen antwoorden te geven, maar om inzicht te krijgen in hoe individuen leren en hoe zij het meest effectief ondersteund kunnen worden.

Waarom leren inspanning vereist

Een van de belangrijkste lessen uit het onderzoek is dat effectief leren niet ontstaat door gemak, maar door mentale inspanning. Moderne AI-tools maken het mogelijk om binnen enkele seconden antwoorden te genereren. Hierdoor ontstaat echter het risico dat gebruikers kennis consumeren zonder deze daadwerkelijk te verwerken. Lakhani benadrukt dat duurzame kennis voortkomt uit wat onderzoekers een ‘productive struggle’ noemen: het proces waarbij iemand actief moet nadenken, herinneren, oefenen en fouten maken.

“You do not get the growth unless you go through the struggle.” – Priya Lakhani

Onderzoek toont aan dat leerlingen beter leren wanneer zij actief informatie uit hun geheugen ophalen, leerstof verspreid over tijd herhalen, zelf antwoorden formuleren en reflecteren op hun voortgang. Deze activiteiten zijn cognitief veeleisend, maar zorgen juist voor diepere kennisopbouw.

Wat AI wél kan bijdragen

Volgens Lakhani ligt de kracht van AI niet in het vervangen van menselijk denken, maar in het ondersteunen ervan. Goed ontworpen AI-systemen kunnen patronen herkennen in leerdata, voorspellen wanneer kennis dreigt weg te zakken en gepersonaliseerde oefeningen aanbieden op het juiste moment. Daarnaast kan AI docenten voorzien van waardevolle inzichten over leerprestaties, waardoor zij minder tijd kwijt zijn aan administratieve taken en meer aandacht kunnen besteden aan begeleiding en onderwijs.

De technologie kan daarmee bijdragen aan zowel betere leerresultaten als een vermindering van de werkdruk binnen het onderwijs.

Menselijke expertise blijft onmisbaar

Ondanks de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie blijft menselijke kennis volgens Lakhani de basis voor innovatie. AI kan patronen herkennen en informatie verwerken, maar mensen bepalen de vragen, stellen de doelen en geven betekenis aan nieuwe inzichten. Historische doorbraken zoals elektriciteit, luchtvaart, penicilline en kunstmatige intelligentie zelf zijn niet ontstaan door het vermijden van inspanning, maar door jarenlange studie, experimenten en kritisch denken.

“Mental effort is not a flaw in the process. It is a critical feature that allows learning to stick.” – Priya Lakhani

De boodschap van Priya Lakhani is helder: kunstmatige intelligentie heeft het potentieel om onderwijs fundamenteel te verbeteren, mits deze technologie wordt ingezet als versterking van menselijke cognitie en niet als vervanging daarvan. Werkelijk leren vereist inspanning, reflectie en betrokkenheid. Juist de cognitieve uitdaging die gepaard gaat met leren zorgt ervoor dat kennis beklijft, expertise wordt opgebouwd en innovatie mogelijk blijft. De toekomst van onderwijs ligt daarom niet in het elimineren van de leerinspanning, maar in het slimmer ondersteunen ervan met behulp van kunstmatige intelligentie.