Tiener trekt zaak tegen Meta in, maar juridische strijd over verslavende sociale media groeit
Meta voert achter de schermen een stijd.
Een geruchtmakende Amerikaanse rechtszaak over de vermeend schadelijke en verslavende werking van sociale media gaat op het laatste moment niet door. Een 15-jarige jongen uit Florida heeft zijn aanklacht tegen Meta, het moederbedrijf van Instagram en Facebook, vlak voor het begin van het proces ingetrokken. Anders dan verschillende berichten suggereren, heeft Meta volgens het bedrijf geen schikking met de tiener getroffen. De jongen, die in de rechtbank wordt aangeduid met de initialen R.K.C., stelde dat het gebruik van Instagram en andere sociale media had bijgedragen aan depressieve gevoelens, angstklachten en slaapproblemen. De zaak zou in Los Angeles worden behandeld en gold als een belangrijke test voor duizenden vergelijkbare claims tegen grote technologiebedrijven.
Meta betaalde geen schadevergoeding
De oorspronkelijke aanklacht was niet alleen gericht tegen Meta, maar ook tegen TikTok, Snapchat en YouTube. Die drie platforms bereikten eerder afzonderlijke overeenkomsten met de jongen. De voorwaarden en mogelijke bedragen daarvan zijn niet openbaar gemaakt.
Meta bleef als laatste gedaagde over, maar hield vol dat de beschuldigingen onvoldoende waren onderbouwd. Het bedrijf benadrukte dat de aanklacht vrijwillig werd ingetrokken “without any payment” – zonder enige betaling aan de tiener. Bron: Reuters.
Daarmee is juridisch geen sprake van een schikking tussen Meta en de jongen. De tiener heeft zijn claims laten vallen, waardoor een jury zich niet meer over deze specifieke zaak zal uitspreken.
Duizenden vergelijkbare zaken wachten op behandeling
Hoewel deze zaak niet voor de rechter komt, verdwijnt de juridische druk op Meta en andere platforms niet. Alleen al bij rechtbanken in Californië lopen meer dan 3.300 vergelijkbare zaken. Daarnaast zijn ongeveer 2.600 claims samengebracht in een federale procedure.
Volgens de advocaten woog de verwachte belasting van een langdurig proces zwaar. Zij verklaarden dat de jongen zich wilde richten op “his treatment and recovery” – zijn behandeling en herstel. Bron: The Guardian.
De aanklagers bestaan uit jongeren, ouders, schoolbesturen, gemeenten en Amerikaanse staten. Zij stellen dat sociale mediabedrijven hun apps bewust zo hebben ontworpen dat jongeren zo lang mogelijk blijven kijken, scrollen en reageren. Daarbij gaat het onder meer om functies als oneindig scrollen, automatisch afspelende video’s, meldingen, aanbevelingsalgoritmes en verdwijnende berichten. Volgens de aanklagers zouden bedrijven onvoldoende hebben gewaarschuwd voor mogelijke psychische gevolgen, terwijl zij intern al langer over informatie over die risico’s beschikten. Meta ontkent dat Instagram en Facebook bewust zijn ontworpen om kinderen verslaafd te maken. Het bedrijf wijst op leeftijdscontroles, ouderlijk toezicht en andere veiligheidsmaatregelen die in de afgelopen jaren zijn ingevoerd.
Eerdere uitspraken vergroten risico voor techbedrijven
De ingetrokken zaak volgde op een belangrijke uitspraak in Los Angeles. Een jury stelde Meta en Google-dochter YouTube eerder aansprakelijk voor schade bij een jonge vrouw die als kind sociale media was gaan gebruiken. De jury kende in totaal 6 miljoen dollar aan schadevergoeding en aanvullende schadevergoeding toe. Meta is tegen die uitspraak in beroep gegaan.
Deze rechtszaken zijn belangrijk omdat de aanklagers niet alleen wijzen op schadelijke berichten van gebruikers, maar vooral op het ontwerp van de platforms zelf. Technologiebedrijven kunnen zich in de Verenigde Staten vaak beroepen op Section 230, een wet die platforms gedeeltelijk beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud die gebruikers plaatsen. Die bescherming geldt mogelijk minder sterk wanneer een zaak draait om ontwerpkeuzes van het platform.
Ook Amerikaanse staten zetten de juridische strijd voort. Een federale rechter bepaalde onlangs dat een gezamenlijke zaak van 29 procureurs-generaal tegen Meta grotendeels mag doorgaan. De staten beschuldigen het bedrijf ervan Facebook en Instagram verslavend te hebben gemaakt voor kinderen en de risico’s daarvan onvoldoende openbaar te hebben gemaakt. Het intrekken van de aanklacht door R.K.C. levert Meta daarom slechts tijdelijk verlichting op. De principiële vraag blijft bestaan: kunnen sociale mediabedrijven juridisch aansprakelijk worden gehouden wanneer functies die gebruik en advertentie-inkomsten stimuleren, aantoonbaar bijdragen aan schade bij jonge gebruikers?
