Trumps ‘anti-woke AI’-order geeft trainingsmethoden big techs vrijheid

Toen Chinese bedrijven, zoals DeepSeek en Alibaba hun AI-modellen lanceerden, merkten Westerse onderzoekers al snel op dat deze ontwijkend reageerden op kritische vragen over de Chinese Communistische Partij. Amerikaanse functionarissen bevestigden later dat deze tools bewust zijn ontworpen om de standpunten van Peking te volgen, wat zorgen over censuur en vooringenomenheid doet rijzen. Amerikaanse AI-leiders zoals OpenAI gebruiken dit als rechtvaardiging om hun technologie snel te ontwikkelen, zonder al te veel regulering of toezicht. Er zou een strijd zijn tussen door de VS geleide democratische AI en door China geleide autocratische AI. Zo meldt Techcrunch, juli 2025.

De executive order van Trump, ondertekend op woensdag, verbiedt “woke AI” en modellen die niet “ideologisch neutraal” zijn in overheidscontracten. Dit kan die balans aanzienlijk verstoren.

In de order wordt DEI (diversity, equity and inclusion) expliciet genoemd als “ingrijpend en destructief”, en als factor die “de kwaliteit en nauwkeurigheid van output kan vervormen.” Onderwerpen als ras, sekse, transgenderisme, onbewuste vooringenomenheid en intersectionaliteit worden expliciet vermeld.

Experts waarschuwen dat dit een verontrustend effect kan hebben: ontwikkelaars voelen mogelijk druk om modellen en datasets te aligneren met de retoriek van het Witte Huis om in aanmerking te komen voor federale financiering.

Op diezelfde dag publiceerde het Witte Huis “Trump’s AI Action Plan”, dat de nationale prioriteiten verlegt van sociaal-risicobeheer naar het opbouwen van AI-infrastructuur, verminderen van bureaucratie voor techbedrijven, versterken van nationale veiligheid en de concurrentie aangaan met China. De order instrueert onder meer verschillende federale kantoren om richtlijnen uit te vaardigen voor naleving door andere agentschappen. Een taalkundige merkt op dat “taal nooit neutraal is” en dat volledige objectiviteit dus een “fantasie” is. Daarnaast weerspiegelt de ideologie van de Trump-administratie niet de overtuigingen van alle Amerikanen: fondsen voor klimaatinitiatieven, onderwijs, openbare omroep, genderbevestigende zorg en maatschappelijke ondersteuning werden al eerder aangemerkt als voorbeelden van “woke” uitgaven.

Volgens een AI-expert valt alles wat Trump niet bevalt onder het pejoratieve label ‘woke’.

De definities in de order laten ruimte voor interpretatie: “waarheidslievend” wordt beschreven als gericht op “historische nauwkeurigheid, wetenschappelijke integriteit en objectiviteit”, terwijl “ideologische neutraliteit” AI-modellen moet omschrijven die “neutraal, niet-partijdig zijn en geen ideologische dogma’s zoals DEI promoten”.

Hoewel een executive order geen wet is, kunnen toonaangevende AI-bedrijven zich alsnog onderwerpen aan de politieke agenda van de administratie. Vorige week tekenden OpenAI, Anthropic, Google en xAI contracten met het Ministerie van Defensie voor elk tot 200 miljoen dollar aan agentachtige AI-systemen voor nationale veiligheid. Het is nog onduidelijk welke van deze bedrijven met het ‘anti‑woke’-verbod het meest gebaat is, of hoe ze gaan voldoen. Zoals de systeemaanwijzingen van sommige modellen laten zien, weerspiegelen modeluitkomsten zowel de ontwerpers als de data waarop getraind wordt. Overmatige voorzichtigheid bij ontwikkelaars of training op inclusiviteitsgerichte content kan leiden tot ‘vervormde’ output.