Bullshit is overal. We worden er dagelijks mee om de oren geslagen: wollige taal, opgeblazen managementjargon, loze beloftes en overdreven claims. Bestuurders, politici, voetbalanalisten, consultants, LinkedIn-goeroes – en ja, ook je buurman – zijn er meesters in. En jij? Ben jij er ook zo klaar mee? In een tijd van veel AI-content met hoog gehalte van “onzin” is dit boek een frisse verschijning.

Tijd om af te rekenen met bullshit!

In Bye Bye Bullshit fileert Richard Engelfriet – bekend van Hoe vang ik een rat en De succesillusie – met messcherpe humor en nuchter verstand twintig veelvoorkomende vormen van onzin die zich in onze samenleving hebben genesteld. Denk aan beweringen als:

• “De wereld verandert steeds sneller.”

• “De meeste mensen deugen.”

• “Biologisch eten is beter voor het milieu.”

• “Er is een kloof tussen burger en politiek.”

Zijn deze uitspraken echt waar? Of herhalen we ze simpelweg omdat ze lekker klinken? 

Bullshit als maatschappelijk verdovingsmiddel

Engelfriet legt uit waarom bullshit zo aantrekkelijk is. Het is de alcohol van de samenleving: we weten dat het niet goed voor ons is, maar af en toe laten we ons er toch graag door bedwelmen. Mooie praatjes verhullen ongemakkelijke waarheden. En soms – heel soms – is het ook gewoon even lekker om zonder iets te zeggen tóch veel te praten.

Met zijn kenmerkende scherpe pen, aanstekelijke ironie en onderbouwde kritiek prikt Engelfriet door opgeblazen claims heen. Hij leert je bullshit herkennen, doorzien én ontwijken – of je nu beleidsadviseur bent, presentator, student of gewoon een nuchtere Nederlander.  Na het lezen van dit boek herken je gladde prietpraat op kilometers afstand – en nog belangrijker: je leert hoe je zelf kunt stoppen met bijdragen aan de kletskoekcultuur. Of je nu in een vergadering zit, een beleidsstuk leest of een inspiratiesessie bijwoont – je weet voortaan wanneer je op het punt staat in de bullshitval te trappen.

Bye Bye Bullshit is een feest van herkenning, een schop onder de kont en een bevrijding in één.

Bevrijd jezelf – en wie weet ook je collega’s – van de roes van de loze woorden. Koop dit boek en creëer vandaag nog een proactieve, integrale, bottom-up gedragen, synergetische win-win-situatie.]

Oftewel: stop met bullshit. Begin met nadenken. 

Over het boek

Het boek begint met een “bullshit colofon” en de Griekse betekenis.

De luchtige toon van het boek is gezet.

In de inleiding geeft de auteur aan ons te willen bevrijden van “bullshit”. Maar… wat is bullshit eigenlijk? Liegen is wat anders dan bullshit, zo duidt de auteur die opvallend veel bronnen gebruikt bij zijn beweringen. Bullshit kan ook bevrijdend werken en zelfs statusverhogend. We vergaderen urenlang over bullshit om maar niet concreet te (willen) worden en zo kent “bullshit” ook een positieve duiding.

In de eerste hoofdstukken geeft Engelfriet aan dat we de wereld maar te vaak als “complex” willen blijven bestempelen. Het lijkt erop dat het te serieus benaderen van zaken (zoals transformatie van bedrijven) een mate van “bullshit” in zich heeft als wij het te complex willen benaderen. Meer chillen?  

En dan volgt een prettig relaas van statistieken, zoals het feit dat vrouwen steeds ouder worden. En dat we.. wellicht de fles jenever wel “sneller opdrinken” tegenwoordig. De auteur lijkt een statement te willen maken dat veel gebracht complex nieuws, een weinige waarde kent om er lang bij stil te moeten staan. Relativeren?  

En dan de introductie van de mooie term “chronocentrisme” in een relativering dat we als kind tevreden waren met “weinig”, zoals het kunnen klimmen in een boom.

Chronocentrisme is de veronderstelling dat bepaalde tijdsperioden beter, belangrijker of een belangrijker referentiekader zijn dan andere tijdsperioden, in het verleden of in de toekomst.

De jeugd van tegenwoordig zou vooral gericht zijn op luxe. En dan komt.. Rotmans langs. En Cruijf. En kantelen en nog meer transitie binnen een blijkbaar “complexe” wereld. We blijken dus al jaren in een tijdperk van “kantelmomenten” te zitten, zo zet de schrijver zich af tegen het keur aan coaches en inspirators die zaaltjes vullen met opgedwongen visies dat het vooral anders moet. Verandering is key, zo lijkt het. De uitdrukking “VUCA” is geboren. En dan de kanttekening met Fatima die in 2000 in Zeeland is geboren.

Bovenal heeft de auteur het niet zo op zelfgenoemde trendwatchers en onderstreept hij dat goeroe Hans Roslings de wereld wist te veroveren met echte statistieken en echte bezoeken aan landen en echte gesprekken met mensen in die landen.

In het boek is het wachten op de “bullshit AI-expert hype”..

Dan gaat het snel in het boek dat de individualistisch maatschappij op de hak neemt, alles wat voor de moderne mens van “waarde is” om uiteindelijk prettig te landen bij de “bullshit banen”. Een VPRO-docu wordt afgebrand, KNVB-woordvoerder zijn is vooral bezig zijn in een “bullshit baan”, volgens de auteur. Het is een compact hoofdstuk dat meer had verdiend, of zelfs een eigen uitgave, gezien de maatschappelijke discussie over “bullshit banen” en de impact van de AI-robots.

Staat u ook zo dicht bij uw gevoel?

We landen uiteindelijk in de onzinnigheid van mindfulness maar ook een inzicht over de mensen die deugen (maar soms niet bestaan, zoals Sinterklaas).

Nog net voor de FAB (Frequently Asked Bullshit) opsomming, deelt Engelfriet zijn inzichten over de AI-hype. Met veel relativering brengt het dat de AI-tech toch vooral zichzelf neerzet door veel hypes te creëren. Met een Nederlandse nuchterheid dat de grote “kantelverandermomenten” uit het verleden ook niet voor zwaarschokkende veranderingen hebben gezorgd, sluit hij het luchtige boek af dat ons de gehele maatschappij, en wellicht de gehele wereld, leert relativeren.

Inhoudsopgave van het boek