‘Zet smartphone vaker uit en scroll niet eindeloos door het nieuws’

Die oproep doet historicus Roderick Nieuwenhuis in De Ongelooflijke Podcast. In zijn nieuwe boek onderzoekt hij de relatie tussen mens en techniek, en waarschuwt hij voor het verlammende effect van constante nieuwsconsumptie. “Je kunt alles weten, maar wat kun je ermee?”, vraagt hij zich af. Volgens Nieuwenhuis kan de overvloed aan informatie vooral een gevoel van machteloosheid oproepen.

In de podcast noemt hij een voorbeeld: “In Texas zijn jonge meisjes verdronken bij een plotselinge overstroming. Verschrikkelijk. Maar wat moet ik ermee? Buiten verdrietig zijn of mijn schouders ophalen, kan ik er niets aan veranderen.” Toch begrijpt hij dat negatief nieuws mensen blijft trekken. “We hebben als mens een ‘negativity bias’ — we reageren nu eenmaal sterker op slecht nieuws.”

Voor zijn boek dook Nieuwenhuis in de denkersgeschiedenis over techniek. Al in de 19e eeuw uitte Friedrich Nietzsche kritiek op de kranten van zijn tijd. Hij vond dat zelfs wetenschappers overspoeld raakten door de vluchtige informatiestroom. “De krant begint de plek van cultuur in te nemen,” schreef hij destijds.

Anno nu klinkt diezelfde kritiek over smartphones en sociale media. Nieuwenhuis deelt die zorg: “De afleiding is enorm.” Hij voelt zich daarom verwant met denkers als de Amerikaanse filosoof Henry David Thoreau, die zich terugtrok in een hutje om na te denken over wat écht belangrijk is in het leven. “Voor mij is dat de kern: hoe leef ik een goed, deugdzaam leven, en hoe kan technologie me daarbij helpen? Maar die vraag vergeten we snel, omdat we worden meegesleurd.”

Technologische pauze

Om die vraag concreet te maken, zet Nieuwenhuis elke avond om zes uur zijn smartphone uit. “Als je me appt, krijg je de volgende ochtend pas een reactie,” vertelt hij. Toch is hij bereikbaar — via een vaste telefoon. “Eén van de weinigen in Nederland,” lacht hij. “Maar alleen mijn vrouw heeft dat nummer.”

Ook introduceerde hij ‘schermloze zondagen’ voor zijn gezin: een dag zonder schermen. “Mijn kinderen vinden het saai, maar als je vraagt wat zij later met hún kinderen zouden doen, zeggen ze: ‘precies hetzelfde’.” Zijn sociale media verwijderde hij, met uitzondering van LinkedIn — al staat ook dat deze zomer op pauze.