World Conference on Tobacco Control: ‘AI spoort effectief tabaksreclame op sociale media op!’

 

Tijdens de recente World Conference on Tobacco Control in Dublin presenteerde de internationale non-profitorganisatie Vital Strategies zijn innovatieve AI-tool Canary, die met succes moeilijk te detecteren tabaksreclame op sociale media opspoort. De technologie heeft inmiddels miljoenen kinderen in Azië en Zuid-Amerika beschermd tegen schadelijke marketingpraktijken.

AI als wapen tegen digitale tabaksmarketing

Volgens Melina Samar Magsumbol, adjunct-directeur onderzoek bij Vital Strategies, biedt kunstmatige intelligentie een krachtig middel om jongeren – vooral in lage-inkomenslanden – te beschermen tegen de verleidingen van de tabaksindustrie. Tijdens haar presentatie benadrukte ze dat er dringend meer digitale middelen nodig zijn om de groeiende stroom aan sluikreclame op platforms als Instagram, Facebook en Twitter tegen te gaan. Traditionele vormen van toezicht, zoals bij televisie of print, schieten hier vaak tekort.

Zo werkt Canary

De AI-monitoringservice Canary analyseert continu tienduizenden nieuwsartikelen en social media-posts, op zoek naar tekenen van tabaksmarketing. Daarbij detecteert het systeem onder andere logo’s, slogans, en zelfs influencers die bewust of onbewust bijdragen aan tabaksreclame. De verzamelde gegevens worden geanalyseerd door een onderzoeksteam, dat rapporten opstelt voor beleidsmakers, NGO’s en techbedrijven. Deze informatie is cruciaal om gerichte actie te kunnen ondernemen en dient bovendien als bewijs wanneer overheden hun eigen wetgeving niet naleven.

Van crowdsourcing naar wereldwijde AI-tool

Oorspronkelijk begon Canary als een eenvoudige Facebookpagina in India, waar via crowdsourcing voorbeelden van tabaksmarketing werden verzameld. Inmiddels is het uitgegroeid tot een krachtige AI-tool die ook actief is in Indonesië, Mexico, Brazilië en China. Toekomstige uitbreidingen richten zich op de Filipijnen en Zuid-Afrika, waar de focus mogelijk ook wordt verbreed naar online alcoholmarketing.

 

In India bereikte Canary met zijn tegencampagnes al ruim vier miljoen mensen. Lokale teams zetten daarbij soortgelijke tactieken in als de tabaksindustrie zelf, maar dan met een antitabakboodschap. In Mexico werkte Canary samen met de overheid aan een brede mediacampagne die jongeren waarschuwde voor de risico’s van e-sigaretten.

Uit recente rapporten blijkt dat tabaksreclame in India vaak voorkomt in filmpromoties waarin beroemdheden worden afgebeeld met sigaretten als symbool van kracht of mannelijkheid. Opvallend is dat een van de grootste bioscoopketens in het land, Miraj Cinemas, eigendom is van een bedrijf dat handelt in alternatieve tabaksproducten. Hoewel er wettelijke beperkingen zijn op tabaksafbeeldingen in media, weten veel marketingboodschappen deze regels handig te omzeilen. AI-systemen als Canary kunnen dergelijke verborgen signalen wél herkennen.

Sociale media als belangrijkste platform

In 2024 werd het grootste deel van de gedetecteerde tabaksmarketing aangetroffen op Instagram (36%), gevolgd door Facebook (34%) en Twitter (28%). Slechts een klein deel werd gevonden op YouTube (2%) of in nieuwsberichten (1%). Volgens experts is het geen toeval dat de industrie zich vooral richt op deze minder gereguleerde platforms die populair zijn onder jongeren.

 Magsumbol benadrukte dat traditionele middelen zoals accijnzen en reclameverboden in veel lage- en middeninkomenslanden moeilijk uitvoerbaar zijn. AI-tools daarentegen zijn kostenefficiënt, schaalbaar en eenvoudig aan te passen aan lokale omstandigheden. Canary wordt daarom binnenkort ook ingezet om reclame voor andere schadelijke producten, zoals ultrabewerkt voedsel, suikerrijke dranken en alcohol, te detecteren. Daarmee opent AI de deur naar een effectievere bescherming van de volksgezondheid in het digitale tijdperk.