1. Beursgang zonder echte macht voor beleggers

Anthropic werd in 2021 opgericht met de ambitie om kunstmatige intelligentie veilig en verantwoord te ontwikkelen. Die maatschappelijke missie moet ook na een beursgang overeind blijven.

Daarom heeft het bedrijf gekozen voor een bijzondere juridische constructie. Anthropic is een zogenoemde Public Benefit Corporation, een onderneming die naast winst ook maatschappelijke doelstellingen mag nastreven.

Het bestuur kan daardoor besluiten nemen die AI-veiligheid voorrang geven boven financieel rendement.

Daarnaast krijgt een onafhankelijke organisatie, de Long-Term Benefit Trust (LTBT), aanzienlijke zeggenschap. Deze toezichthoudende groep kan een meerderheid van de bestuursleden benoemen en ontslaan.

De trust bestaat onder anderen uit voormalig voorzitter van de Amerikaanse centrale bank Ben Bernanke en deskundigen op het gebied van wetenschap, veiligheid en maatschappelijke vraagstukken.

Voor toekomstige beursbeleggers betekent dit dat hun financiële belang niet automatisch gepaard gaat met daadwerkelijke bestuursmacht.

2. Oprichters houden de touwtjes stevig in handen

Ook de zeven oprichters van Anthropic behouden een uitzonderlijk sterke positie. Via een speciale aandelenklasse beschikken zij gezamenlijk over 50,1 procent van het stemrecht wanneer een meerderheid van hen gezamenlijk optreedt. Daarmee kunnen ze drie bestuursleden benoemen.

CEO Dario Amodei en zijn zus Daniela Amodei, medeoprichter en president van Anthropic, behoren tot de belangrijkste gezichten van deze constructie.

Opvallend is dat ook medewerkers een rol kunnen spelen bij bepaalde conflicten over bestuursbenoemingen. Wanneer het bestuur bezwaar maakt tegen een specifieke beslissing van de onafhankelijke trust, kunnen medewerkers onder bepaalde voorwaarden een doorslaggevende stem krijgen.

“Anthropic wil voorkomen dat AI-veiligheid wordt opgeofferd aan aandeelhouderswaarde. De grote vraag is alleen: wie controleert uiteindelijk degenen die zeggen de mensheid te beschermen?”

Het machtsevenwicht doet denken aan de bestuurscrisis bij OpenAI in 2023. Toen werd CEO Sam Altman tijdelijk ontslagen, waarna druk vanuit medewerkers en investeerders leidde tot zijn terugkeer.

Anthropic lijkt met zijn constructie dergelijke machtsconflicten vooraf te willen reguleren, zonder dat aandeelhouders automatisch de doorslag geven.

3. AI-veiligheid boven winst: maar wie bewaakt de bewakers?

De bijzondere machtsstructuur is niet noodzakelijk permanent.

Tien jaar na de beursgang kunnen de oprichters besluiten hun speciale zeggenschap te beëindigen. Hun controle vervalt ook automatisch wanneer minder dan drie oprichters overblijven.

De onafhankelijke trust kan langer blijven bestaan. Om deze organisatie via een aandeelhoudersstemming op te heffen, is een uitzonderlijk hoge meerderheid van 85 procent van de gewone aandeelhouders nodig. Ook kan de trust onder voorwaarden zelf besluiten te stoppen.

Daarmee legt Anthropic een fundamenteel vraagstuk op tafel: moet de toekomst van krachtige AI-systemen worden bepaald door investeerders, oprichters, onafhankelijke deskundigen of een bredere vertegenwoordiging van de samenleving?

De gekozen bestuursvorm biedt bescherming tegen commerciële kortetermijndruk, maar roept tegelijkertijd vragen op over democratische legitimiteit, transparantie en verantwoording.

Voor organisaties die werken aan menswaardige AI is dit een interessante ontwikkeling. Goed AI-bestuur gaat immers verder dan veilige technologie en ethische uitgangspunten. Het draait ook om de verdeling van macht, de mogelijkheid om besluiten aan te vechten en de vraag wie daadwerkelijk verantwoording moet afleggen.

De beursgang van Anthropic kan daarmee uitgroeien tot een belangrijke testcase voor AI-governance: hoe combineer je miljarden aan investeringskapitaal met de belofte dat menselijke belangen uiteindelijk belangrijker blijven dan winst?