[Onderzoek] ‘Dalend vertrouwen in de sociale media en meer instituties’ #vraagtekens

Uit drie onderzoeken die Newcom (met hun Media Vertrouwensmonitor, release oktober 2019) in 2018 deed naar het vertrouwen van mensen in (moderne) media, blijkt een tendens van een dalend vertrouwen in de media.Trouw en de Volkskrant behoren tot de drie meest vertrouwde kranten in Nederland. Zij zijn koplopers in een categorie die het qua vertrouwen goed doet: kranten genieten het vertrouwen van maar liefst 57 procent van de Nederlanders. De hoge score steekt schril af bij het dalende vertrouwen in sociale  media en tal van instituties.   

De tendens

Als we  kijken naar het vertrouwen (gemeten over  het jaar 2018) dan  laat de genoemde monitor een overall dalend  vertrouwen in de  media zien.

Het vertrouwen in Trouw en Volkskrant ligt boven het gemiddelde van landelijke dagbladen. Het AD zit onder de benchmark maar boven de concurrentie.

Onderzoeker Newcom initieerde in 2019 de Media Vertrouwensmonitor en betrok hierbij bijna 3200 respondenten om inzicht te krijgen in:

• Het vertrouwen in divers titels.
• De onderliggende waarden en stellingen die ten grondslag liggen aan het vertrouwen.

Het tweeledig doel van het onderzoek:

• Inzicht in vertrouwen in landelijke en regionale dagbladen en opiniebladen onder de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder.
•  Vergelijking met de benchmark van landelijke en regionale dagbladen en opiniebladen.

Opvallend is dat het  kwantitatief onderzoek  bevestigt wat wij doorgaans vermoeden, zie grafiek hierboven. Zo   geniet de VK , Trouw en  Het Parool een   goede   dosis  van  vertrouwen  onder hun lezer.  Het AD  zit   net onder het landelijk gemeten   gemiddelde.

Het AD geniet meer vertrouwen dan   De Telegraaf.

De verschillen zijn echter klein   en   vraag   blijft hoe je   het vertrouwen   in   media   objectief meet.   Hard is   de   opdeling die het onderzoek  maakt in   ‘ kwaliteitstitels’   en    ‘populaire titels’.    Het lijkt dat   deze   twee   niet samen kunnen.   Trouw    (Persgroep) lijkt het    ‘vaakst gelezen’,    maar NRC   (niet van de Persgroep),    is het    ‘meest vertrouwd’, lezers belonen het NRC zeer hoog met een 8,4.   Het Parool   scoort   goed   op   ‘eerlijkheid’, aldus   het  onderzoek.

Kijkend naar onderliggende waarden (zie   het doel van het onderzoek), dan scoort   het   NRC    Handelsblad  (net als  De Telegraaf  van  Het Mediahuis)  hoger   dan    de  Volkskrant (imago).   Verder   lijkt het   AD als populaire   titel   op   gewaardeerde   waarden    De Telegraaf   te  verslaan.

Gemis in het onderzoek en   onduidelijke opzet

Het onderzoek mist wat nuance;   we hebben immers   online  lezers,   de   ‘papieren’   lezers    en daarbij   lezers    die betalen voor de content maar ook lezers   die   crossmediaal    het   nieuws   gratis   newsjacken.   We mogen  kort-door-de-bocht  concluderen dat betaalde abonnees hun medium meer vertrouwen  dan de ‘nieuws leechers’. Waar   het onderzoek   zegt   een   ‘verdieping’   aan   te brengen,   missen   we   waarmee   en   hoe   (rubrieken/(lokale) nieuwsgaring /journalistieke   kwaliteit/tone of  voice)  de  scores  tot stand  zijn gekomen.  Welke rubrieken worden per   medium  bijvoorbeeld   het meest vertrouwend cq.   gelezen?    Een logische   scheiding   in het   onderzoek   zou   een  verdieping   kunnen zijn in    ‘vertrouwen in het medium’   afgezet  tegen   ‘het   vertrouwen    in   de  journalistiek’.     Ook de periode roept  vragen op; waarom is dit een  vertrouwensmonitor 2019   als    er tot  november 2018 is gemeten? En  wat   is/was  de weging van de positionering  van het medium? En waar  zijn   populaire   online   platformen   als Nu.nl?

Ook de   lijn   dat   het  vertrouwen   in   sociale media afneemt  verdient   een betere   toelichting naar platform en   het   gebruik   door   de   respondenten   van   dit   onderzoek,  denk hierbij ook aan de jongeren die massaal YouTube als informatiebron gebruiken en zich laten voeden door influencers.   Wat tevens  opvalt is dat de periode van onderzoek en conclusietrekking  in een periode van veel ‘Facebookschandalen’ plaatsvond. Ook    de vraag   in   hoeverre   de   respondenten   het   ‘commercieel belang’   van een   mediumtype    kunnen   doorzien net als   het   verschijnsel   ‘fakenews’.