Het aantal fysieke boekwinkels in Nederlandse winkelstraten blijft al jaren schommelen tussen de 650 en 700. In tegenstelling daarmee is het aantal online boekwinkels in de afgelopen vijf jaar meer dan verdubbeld, terwijl het aantal winkels die kranten, tijdschriften en kantoorartikelen verkopen juist afneemt. Deze trends komen naar voren uit gegevens van het Handelsregister van de Kamer van Koophandel (KVK).

De hoeveelheid fysieke boekwinkels is de afgelopen vijf jaar (begin 2019 tot nu) nagenoeg stabiel gebleven. In 2019 waren er 696 boekwinkels; nu zijn dat er 665, met een tijdelijke dip rond de 620 tijdens de coronapandemie.

Webwinkels

In 2019 waren er 935 online boekwinkels, een aantal dat inmiddels is gegroeid tot 1948, een toename van 108%. De grootste stijgingen werden gezien in de provincies Utrecht (van 88 naar 207, een stijging van 135%), Noord-Brabant (116 naar 271, 134%) en Zeeland (van 12 naar 27, een toename van 125%). Flevoland en Groningen liepen achter met respectievelijk 67% en 71% groei. Zuid-Holland (396) en Noord-Holland (382) hebben de meeste online boekwinkels in absolute aantallen.

Het aantal winkels in kranten, tijdschriften en kantoorartikelen, die vaak ook boeken aanbieden, is gedaald van 1.238 in 2019 naar 965 nu.

Geen toename online afzet

Marianne Slagter, Strategisch manager boekenmarkt en ondernemerschap bij de Koninklijke Boekverkopersbond, licht de cijfers toe. Volgens haar blijft het aantal verkochte algemene boeken (de zogenoemde A-boeken) de afgelopen drie jaar stabiel op 43 miljoen. Ondanks de groei van het aantal online boekwinkels, ziet zij geen toename in de online afzet.

Hoe kan dat, meer ondernemers maar niet meer afzet?

Slagter verklaart: ‘Er komen vooral kleinere ondernemers bij die minder grote volumes verkopen, vaak ook tweedehands boeken. Het aandeel algemene boeken dat in fysieke winkels wordt verkocht, blijft stabiel op 56%. De stijging in online verkopen die tijdens de coronajaren zichtbaar was, heeft zich niet verder doorgezet. Consumenten blijven het waarderen om in een fysieke boekhandel te kunnen rondkijken en daar een boek te kiezen.’

Brede retailontwikkelingen

Waarom neemt het aantal winkels in kranten, tijdschriften en kantoorartikelen af?

Slagter wijst op bredere trends in de detailhandel. Ze merkt op dat kleine ondernemers het moeilijk hebben, mede door de concurrentie van online winkels. Daarnaast vergrijst de ondernemerspopulatie, en het vinden van opvolgers blijkt vaak lastig. Dit leidt ertoe dat winkels, vooral in kleinere gemeenschappen, hun deuren moeten sluiten, wat bijdraagt aan een afname van de bedrijvigheid in winkelgebieden.