Indonesië werkt aan een ingrijpende hervorming van zijn auteursrechtwetgeving. In het wetsvoorstel worden voor het eerst specifieke regels opgenomen voor kunstmatige intelligentie, AI-training en het gebruik van nieuwscontent door grote technologieplatforms. Bedrijven als Google, Meta en TikTok kunnen daardoor te maken krijgen met nieuwe betalingsverplichtingen en stevige sancties. Wanneer de wet wordt aangenomen, kan Indonesië het eerste land in Zuidoost-Azië worden dat AI expliciet in de nationale auteursrechtwet opneemt. Het is nog niet bekend wanneer het parlement definitief over het voorstel zal stemmen.

Betalen voor nieuwscontent en AI-training

Een belangrijk onderdeel van het voorstel is dat technologieplatforms uitgevers moeten vergoeden wanneer zij nieuwsartikelen verzamelen, opnieuw publiceren of gebruiken voor linkvoorbeelden. Ook het inzetten van auteursrechtelijk beschermd materiaal voor het trainen van AI-modellen kan onder de betalingsplicht vallen. Het geld zou worden geïnd via organisaties die onder toezicht van de Indonesische overheid staan. Deze organisaties moeten de vergoedingen vervolgens verdelen onder nieuwsuitgevers en andere rechthebbenden. De regels gelden niet alleen voor journalistieke producties, maar mogelijk ook voor fotografie, films, videogames, computerprogramma’s en andere creatieve werken. Het trainen van AI met beschermd materiaal blijft volgens het voorstel alleen toegestaan wanneer dit onder redelijk gebruik valt of wanneer daarvoor een licentieovereenkomst is gesloten.

“De ontwikkeling van generatieve AI heeft het auteursrechtelijke kader ontwricht.” — Hermansyah Siregar, Indonesisch ministerie van Justitie, via Reuters.

Alleen auteursrecht bij duidelijke menselijke inbreng

Indonesië wil daarnaast onderscheid maken tussen volledig door AI gegenereerde werken en creaties waarbij een mens AI slechts als hulpmiddel gebruikt. Een werk dat volledig automatisch door een AI-systeem is geproduceerd, zou geen auteursrechtelijke bescherming krijgen. AI-ondersteunde content kan daarentegen wel worden beschermd wanneer sprake is van voldoende menselijke creativiteit en betrokkenheid.

Hoeveel menselijke inbreng precies nodig is, wordt in het huidige concept nog niet uitgewerkt. Dat kan in de praktijk leiden tot juridische discussies over de vraag of bijvoorbeeld een uitgebreide prompt, handmatige nabewerking of creatieve selectie voldoende is om iemand als maker te erkennen.

Ook wil Indonesië verbieden dat AI-systemen zonder toestemming de herkenbare of onderscheidende stijl van een individuele maker nabootsen. Makers en bedrijven zouden bovendien duidelijk moeten aangeven wanneer AI bij de productie van content is gebruikt.

Google waarschuwt voor rem op innovatie

Google heeft kritiek geuit op de voorgestelde hervorming. Het technologiebedrijf vindt bepaalde verplichtingen te breed en te streng. Volgens Google kunnen rigide regels lokale makers benadelen, innovatie vertragen en buitenlandse investeringen in de Indonesische digitale economie ontmoedigen.De mogelijke gevolgen voor platforms zijn aanzienlijk. Bedrijven die zich niet aan de wet houden, kunnen sancties krijgen. In het uiterste geval zou zelfs hun vergunning om in Indonesië actief te zijn kunnen worden ingetrokken.

Meta en TikTok hadden ten tijde van de publicatie nog niet inhoudelijk op het voorstel gereageerd. De Indonesische overheid benadrukt ondertussen dat de wet nog niet definitief is en dat zij aanvullende reacties van bedrijven, makers en andere belanghebbenden verzamelt. Met het wetsvoorstel probeert Indonesië een balans te vinden tussen de snelle invoering van AI en de bescherming van menselijke creativiteit. Tegelijkertijd dreigt een confrontatie met internationale technologiebedrijven die voor hun AI-modellen afhankelijk zijn van enorme hoeveelheden teksten, beelden en andere online content.