Green Deals: ‘Een Digitaal Product Paspoort voor een circulaire economie’

Vanaf 2027 moeten diverse producten binnen de EU een Digitaal Product Paspoort (DPP) hebben. Dit paspoort bevat essentiële informatie over de herkomst van grondstoffen en de mate waarin materialen circulair inzetbaar zijn. Wetenschapper Jolien Ubacht onderzoekt hoe bedrijven deze data kunnen verzamelen en verwerken in het paspoort. Hoewel de invoering veel administratieve inspanningen vergt, ziet zij ook kansen om hergebruik van materialen te bevorderen, zowel voor bedrijven als consumenten.

De Green Deal als basis

Met de Green Deal zet de EU een belangrijke stap naar een duurzame en circulaire economie. Een cruciaal onderdeel hiervan is het Digitale Product Paspoort, dat bedrijven verplicht om transparantie te bieden over de samenstelling van producten, de herkomst van grondstoffen en de herbruikbaarheid van onderdelen. In eerste instantie geldt deze verplichting voor sectoren zoals de auto-industrie, elektronica en textiel, met een latere uitbreiding naar andere productcategorieën.

Duurzamere productieketen

Het DPP draagt bij aan een duurzamere productieketen, legt Ubacht uit. “Het paspoort geeft inzicht in de omstandigheden waarin grondstoffen worden gewonnen en welke onderdelen recyclebaar zijn. Meer circulariteit is niet alleen gunstig voor het milieu, maar ook noodzakelijk om de afhankelijkheid van schaarse grondstoffen te verminderen. Minder nieuwe import betekent een grotere zelfvoorzienendheid binnen de EU.” Haar persoonlijke motivatie? “De beelden van gedumpte materialen in de natuur en open vuilnisbelten in landen waar afgedankte producten naartoe worden verscheept. Dit moet anders.”

Data verzamelen in de toeleveringsketen

Een van de projecten waar Ubacht aan werkt, richt zich op het verzamelen van data in de toeleveringsketen van auto’s. “Een auto bestaat uit talloze onderdelen, elk opgebouwd uit verschillende materialen. Autorecyclingbedrijven moeten exact weten waar deze materialen vandaan komen en in hoeverre ze herbruikbaar zijn. Het paspoort helpt om materialen aan het einde van hun levenscyclus opnieuw in te zetten. Ons onderzoek bekijkt welke data bedrijven wettelijk moeten aanleveren en welke partijen in de keten dit kunnen verstrekken.”

Digitale infrastructuur en ontwerpkeuzes

Een ander belangrijk aspect is de digitale infrastructuur. Waar en hoe wordt alle data verzameld en gepresenteerd? “Een centrale database klinkt ideaal, maar is praktisch onhaalbaar vanwege de enorme hoeveelheid data. Een sector- of productgericht digitaal platform waarin bedrijven hun specifieke data uitwisselen is realistischer. Dit vraagt om standaardisatie en samenwerking in de hele keten. In Delft onderzoeken we de ontwerpkeuzes voor het delen van data binnen het Digitale Product Paspoort.”

Toegankelijkheid voor consumenten

Consumenten kunnen via het DPP duurzame keuzes maken. Dit vereist effectieve communicatie, stelt Ubacht. “Bedrijven kunnen consumenten toegang geven tot informatie over herkomst en inleverpunten voor recycling of reparatie. Een QR-code of RFID-label op producten maakt het eenvoudig om met een smartphone direct productinformatie op te vragen.”

Monitoring en toezicht

Naast de technische en managementaspecten speelt ook de bestuurlijke kant een rol. Wie houdt toezicht op de naleving? “Lidstaten moeten dit zelf regelen. Controle kan bij marktpartijen liggen, maar ook bij douanediensten of recyclingorganisaties.”

Administratieve uitdagingen

Niet alle bedrijven zijn enthousiast over het paspoort. “De administratieve belasting is enorm. Bedrijven moeten de hele keten analyseren en data deelbaar maken. Daarnaast speelt commerciële gevoeligheid een rol en is men afhankelijk van de bereidheid van ketenpartners om data te delen. Dit is een uitdaging.”

Nieuwe ontwerpbenadering

Het DPP kan ook een revolutie betekenen in productontwerp. “Rekening houden met herbruikbaarheid in de ontwerpfase is cruciaal. Binnen het Delft Circularity Lab wordt hier intensief onderzoek naar gedaan.”

Ubacht vindt vooral de combinatie van duurzaamheid en ICT interessant. “Het DPP verbindt verschillende disciplines: digitale technieken, productanalyse en data-uitwisseling. Welke data zijn nodig, waar haal je ze vandaan en hoe presenteer je ze? Dit onderzoek is als een puzzel, maar juist dat maakt het boeiend. Zelfs na de invoering blijven er vragen: hoe monitoren we gerecyclede materialen? Wat is de impact op consumentengedrag? Genoeg om verder te onderzoeken!”