Commisariaat voor de Media: ‘De schaduwzijde van platforms, AI en sociale media’.

Het medialandschap verandert razendsnel en volgens het Commisariaat voor de Media niet zonder risico’s. In het jaarverslag 2025 schetst de toezichthouder een wereld waarin digitalisering, de groeiende macht van grote techplatforms en de opkomst van AI de toon zetten. Traditionele media staan onder druk, terwijl online platforms steeds meer invloed krijgen op wat mensen zien en geloven.

Die ontwikkeling raakt direct aan de democratie. Nieuwsgebruik daalt, terwijl algoritmes en commerciële belangen bepalen wat zichtbaar is. Het CvdM benadrukt dat onafhankelijke journalistiek daardoor kwetsbaarder wordt en dat toezicht urgenter is dan ooit.

Die verschuiving heeft directe gevolgen voor de democratie. Nieuwsconsumptie verandert: jongeren wenden zich steeds vaker tot sociale media als primaire bron, terwijl vertrouwen in traditionele journalistiek onder druk staat. Tegelijkertijd groeit de invloed van algoritmes die content selecteren op basis van engagement, niet op basis van maatschappelijke waarde. Sensatie en polarisatie krijgen daardoor vaker voorrang boven nuance en feiten. Daar komt nog een extra laag bij: de opkomst van kunstmatige intelligentie. AI maakt het eenvoudiger om content te produceren, maar ook om desinformatie te verspreiden. Deepfakes, automatisch gegenereerde artikelen en gemanipuleerde beelden vormen nieuwe uitdagingen voor zowel media als toezichthouders. Het CvdM waarschuwt dat het steeds moeilijker wordt om feit en fictie van elkaar te onderscheiden — en dat juist in een tijd waarin betrouwbare informatie cruciaal is.

Volgens de toezichthouder vraagt deze ontwikkeling om een nieuwe manier van kijken naar mediabeleid. Niet alleen traditionele omroepen en uitgevers verdienen aandacht, maar juist ook de grote digitale platforms die steeds meer functioneren als poortwachters van informatie. De vraag is niet langer alleen wie content maakt, maar vooral wie bepaalt wat zichtbaar wordt.

Strenger toezicht: van influencers tot Big Tech

In reactie op deze ontwikkelingen heeft het Commissariaat voor de Media zijn toezicht in 2025 zichtbaar aangescherpt. Daarbij verschuift de focus van klassieke mediapartijen naar een veel breder speelveld waarin ook influencers, streamers en internationale techbedrijven een rol spelen. Een opvallende stap is de uitbreiding van toezicht op influencers. Waar voorheen vooral grote accounts onder de regels vielen, kijkt het CvdM nu nadrukkelijker naar kleinere contentmakers. De reden is simpel: ook zij bereiken vaak grote groepen jongeren en hebben daarmee invloed op koopgedrag en beeldvorming. Transparantie over reclame en sponsoring wordt daarom steeds belangrijker. Jongeren moeten kunnen herkennen wanneer ze met commerciële content te maken hebben — iets wat in de praktijk lang niet altijd duidelijk is. Daarnaast groeit de rol van internationale platforms binnen het Nederlandse toezicht. Bedrijven die zich op de Nederlandse markt richten, moeten zich registreren en voldoen aan Europese en nationale regels. Dat betekent dat platforms niet langer buiten schot blijven, maar actief worden meegenomen in het toezichtskader. Deze ontwikkeling sluit aan bij bredere Europese regelgeving, waarin wordt geprobeerd om de macht van grote techbedrijven beter te reguleren en mediavrijheid te beschermen.

Het CvdM opereert daarbij steeds vaker in een internationale context. Samenwerking met Europese toezichthouders wordt belangrijker, omdat mediaplatforms zelden nog nationaal opereren. Wat in Nederland zichtbaar is, wordt vaak bepaald door systemen die elders zijn ontwikkeld en aangestuurd. Dat maakt toezicht complexer, maar ook noodzakelijker. Ook op nationaal niveau liet het CvdM zich nadrukkelijk horen. Zo speelde de toezichthouder een rol in grote mediadossiers waarin de pluriformiteit van het medialandschap centraal stond. Concentratie van mediabedrijven kan leiden tot minder diversiteit in nieuws en opinie, en daarmee tot een verarming van het publieke debat. Het bewaken van die balans blijft een kerntaak van het Commissariaat.

Opvallend is dat toezicht steeds minder reactief en steeds meer proactief wordt. In plaats van alleen achteraf te handhaven, probeert het CvdM eerder in te grijpen en ontwikkelingen te sturen. Dat vraagt om nieuwe instrumenten, maar ook om een andere houding: meer gericht op samenwerking en dialoog met de sector, zonder de onafhankelijke rol uit het oog te verliezen.

Publieke omroep en sociale veiligheid centraal

Naast de grote technologische en structurele veranderingen stond in 2025 ook de interne dynamiek van de publieke omroep volop in de schijnwerpers. De afgelopen jaren kwamen meerdere incidenten naar buiten rond sociale veiligheid op de werkvloer. Dat leidde tot brede maatschappelijke discussie en druk op omroepen om hun organisatiecultuur te verbeteren. Het CvdM speelde hierin een actieve rol. Omroepen werden verplicht om concrete plannen op te stellen om sociale veiligheid te waarborgen. Daarbij ging het niet alleen om beleid op papier, maar juist om daadwerkelijke verandering in de praktijk. Denk aan betere meldstructuren, onafhankelijke vertrouwenspersonen en duidelijke verantwoordelijkheden binnen organisaties.

Volgens het jaarverslag is sociale veiligheid geen randvoorwaarde, maar een essentieel onderdeel van een goed functionerende publieke omroep. Een veilige werkomgeving is nodig om onafhankelijke journalistiek te kunnen bedrijven. Wanneer medewerkers zich niet vrij voelen om zich uit te spreken, komt dat uiteindelijk ook de kwaliteit van de content niet ten goede. Het toezicht op dit thema blijft de komende jaren dan ook een prioriteit. Het CvdM benadrukt dat cultuurverandering tijd kost, maar dat blijvende aandacht noodzakelijk is om herhaling van misstanden te voorkomen.

Tegelijkertijd bleef de toezichthouder actief op het gebied van inhoudelijke handhaving. In een gepolariseerd medialandschap, waarin meningen steeds scherper tegenover elkaar staan, is het bewaken van journalistieke normen en publieke waarden complexer geworden. Discussies over objectiviteit, balans en verantwoordelijkheid spelen een steeds grotere rol.

De publieke omroep bevindt zich daarbij in een bijzondere positie. Enerzijds moet zij onafhankelijk opereren en ruimte bieden aan verschillende geluiden. Anderzijds is er de verantwoordelijkheid om betrouwbare en evenwichtige informatie te bieden. Die spanning maakt het toezicht uitdagend, maar ook essentieel.

Het jaarverslag 2025 van het Commissariaat voor de Media laat een sector zien die volop in beweging is. Digitalisering, globalisering en technologische innovatie zorgen voor nieuwe kansen, maar ook voor fundamentele uitdagingen. De macht verschuift van traditionele media naar digitale platforms, terwijl de grenzen tussen producent en consument vervagen. In die dynamiek probeert het CvdM zijn rol opnieuw te definiëren. Niet langer alleen als klassieke toezichthouder, maar als een partij die actief meedenkt over de toekomst van het medialandschap. Dat betekent: scherper toezicht waar nodig, maar ook samenwerking en dialoog waar mogelijk. De rode draad door het verslag is duidelijk: een goed functionerend medialandschap is geen vanzelfsprekendheid. Het vraagt om voortdurende aandacht, aanpassing en bescherming. In een tijd waarin informatie overal en altijd beschikbaar is, wordt de vraag naar betrouwbaarheid en onafhankelijkheid alleen maar urgenter. Het CvdM kiest daarbij voor een duidelijke koers: met open ogen kijken naar wat er verandert, en met gerichte maatregelen proberen te zorgen dat het medialandschap ook in de toekomst pluriform, onafhankelijk en toegankelijk blijft.