Amper 1% productiviteitsgroei, maar AI ontbreekt als motor in Miljoenennota

De Nederlandse productiviteitsgroei bedroeg sinds 2009 gemiddeld amper 1 procent per jaar. Door de vergrijzing moet toekomstige economische groei bovendien steeds meer uit hogere productiviteit komen. Het staat prominent in de Miljoenennota 2027.

Opvallend genoeg krijgt AI daarin nauwelijks een rol als mogelijke oplossing.

Wat gebeurt er wel?

• Digitalisering en AI zijn een van vier cruciale domeinen in de talentstrategie.
• Het kabinet reserveert elders €120 miljoen voor deelname aan IPCEI-AI.
• Er wordt geïnvesteerd in infrastructuur, waaronder de AI-fabriek in Groningen.

Curieus genoeg maakt het kabinet de koppeling tussen AI en productiviteit voor zichzelf wél. Binnen de Rijksoverheid moet AI in 2027 breder worden toegepast en wordt onderzocht wat dat doet met de arbeidsproductiviteit.

Een vergelijkbare ambitie voor brede AI-adoptie door Nederlandse bedrijven ontbreekt in het economische hoofdverhaal.

Dat viel deze week ook politiek op. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen constateerde Volt-leider Laurens Dassen dat AI tot dan toe nauwelijks aan bod was gekomen.

Onze oosterburen pakken het explicieter aan. Duitsland wil zijn capaciteit voor AI-rekenkracht minstens verviervoudigen en AI sneller van onderzoek naar toepassing brengen, ook in industrie en Mittelstand. De Duitse regering koppelt dat rechtstreeks aan productiviteit en concurrentiekracht. Twee jaar geleden deed de Nederlandse Miljoenennota dat overigens zelf ook nog: AI werd toen expliciet genoemd als mogelijke oplossing voor de Nederlandse ‘productiviteitspuzzel’.

Het probleem is inmiddels urgenter. De oplossing opvallend minder zichtbaar.