[ONDERZOEK] ’49 van 252 opiniestukken in de krant krijgen AI-label’

 

Kunstmatige intelligentie lijkt inmiddels niet alleen marketingteksten, rapporten en socialmediaposts te schrijven, maar ook steeds vaker mee te doen aan het publieke debat. Uit onderzoek van AI Report blijkt dat bijna één op de vijf onderzochte ingezonden opiniestukken in vijf grote Nederlandse kranten door AI-detector Pangram werd aangemerkt als grotendeels door AI gegenereerd. Vooral bij de Volkskrant valt het aandeel op. Tegelijkertijd roept het onderzoek een belangrijke vraag op: wanneer is AI nog een hulpmiddel en wanneer neemt de technologie het auteurschap over?

49 van 252 opiniestukken krijgen AI-label

AI Report onderzocht 252 ingezonden opiniestukken die tussen 27 juli en 27 augustus 2026 verschenen in de Volkskrant, NRC, Trouw, Het Parool en het Financieele Dagblad. De teksten werden geanalyseerd met AI-detector Pangram.

Van de 252 stukken kregen er 49 het label grotendeels AI-gegenereerd. Dat komt neer op 19,4 procent. Nog eens 57 stukken zouden gedeeltelijk met behulp van AI zijn geschreven. Bij dat laatste gaat het bijvoorbeeld om teksten waarin verschillende alinea’s volgens de detector duidelijk kenmerken van taalmodellen bevatten.

De Volkskrant springt eruit. Van de 111 onderzochte ingezonden opiniestukken werden er 32 als grotendeels AI-gegenereerd aangemerkt. Wanneer ook gedeeltelijk met AI geschreven bijdragen worden meegerekend, gaat het om 57 van de 111 stukken. Bij NRC werden juist geen volledig door AI gegenereerde opiniestukken gevonden.

Hoofdredacteur Pieter Klok van de Volkskrant zegt tegen AI Report verrast te zijn dat AI op zo’n grote schaal wordt gebruikt. De krant maakt inzenders volgens hem duidelijk dat AI niet is toegestaan voor het schrijven van bijdragen, behalve bijvoorbeeld als spellingchecker. FD-hoofdredacteur Perry Feenstra kijkt er genuanceerder naar. AI kan volgens hem ook mensen helpen die inhoudelijk iets te zeggen hebben, maar minder goed kunnen schrijven.

Nederland opvallend boven de Verenigde Staten

De Nederlandse cijfers vallen extra op wanneer ze worden vergeleken met een recent Amerikaans onderzoek van Semafor. Dat medium analyseerde 310 gastbijdragen uit The Wall Street Journal, The Washington Post en The New York Times met dezelfde detector.

Daar werden slechts tien artikelen, ongeveer 3,2 procent, voor minimaal 80 procent als AI-gegenereerd aangemerkt. Nog eens veertig bijdragen bevatten volgens Pangram gedeeltelijk AI-gegenereerde tekst. Het Nederlandse percentage ligt daarmee volgens AI Report ongeveer zes keer hoger.

Opvallend is ook hoe het Nederlandse onderzoek tot stand kwam. AI Report gebruikte zelf AI om grote delen van het onderzoek uit te voeren. Een taalmodel verzamelde de artikelen, analyseerde de resultaten, hielp bij het controleren van de onderzoeksmethode en ondersteunde zelfs bij het organiseren van wederhoor.

Als extra controle werden bovendien opiniestukken uit de periode vóór de doorbraak van ChatGPT getest. Deze werden volgens de onderzoekers correct als menselijke teksten herkend. Ook speciaal met AI geproduceerde testartikelen werden door Pangram als AI aangemerkt.

AI-detector is geen waterdicht bewijs

Toch is voorzichtigheid nodig bij de conclusie dat daadwerkelijk één op de vijf opiniestukken “door AI is geschreven”. Pangram maakt een waarschijnlijkheidsinschatting op basis van patronen in teksten. Een detectorscore vormt daarmee geen absoluut bewijs over hoe een artikel tot stand is gekomen. Dat debat wordt steeds relevanter. Wired beschreef Pangram deze week als een van de meest invloedrijke AI-detectors van dit moment, maar wees tegelijkertijd op kritiek rond foutieve classificaties en de mogelijke gevolgen daarvan voor schrijvers. Pangram claimt zelf een zeer lage foutmarge, maar onafhankelijke experts waarschuwen dat geen enkele AI-detector honderd procent betrouwbaar is. Daarmee draait de discussie uiteindelijk om meer dan technologie alleen. De echte vraag is hoeveel AI-gebruik redacties acceptabel vinden. Is het verantwoord om een eigen argument door ChatGPT of Claude te laten herschrijven? Mag AI structuur aanbrengen? En op welk moment verandert redactionele ondersteuning in feitelijk auteurschap?

Voor media, communicatieprofessionals en marketeers is dat een steeds belangrijker onderscheid. AI verdwijnt niet uit het schrijfproces. Transparantie over de manier waarop de technologie wordt gebruikt, lijkt daardoor belangrijker te worden dan een simpel verbod.

De opmars van generatieve AI verschuift daarmee van productie naar auteurschap. Niet de vraag óf mensen AI gebruiken wordt doorslaggevend, maar hoeveel menselijke regie er nog achter een tekst zit.