Zzp’er is ondernemer: ‘Énquête bevestigt kabinetslijn, maar vraagt ruimte voor eigen keuzes’

Vereniging ZZP Nederland ziet in de recente brief van 9 april 2026 van de minister van Werk en Participatie een duidelijke stap richting meer rust en duidelijkheid voor zzp’ers. Uit een enquête onder ruim 2.000 zelfstandig ondernemers blijkt dat deze koers in grote lijnen aansluit bij de praktijk. Tegelijk laten de cijfers zien dat de invulling van het beleid maximaal moet aansluiten op hoe ondernemerschap daadwerkelijk werkt.

Uit de enquête blijkt dat 90% van de zzp’ers bewust heeft gekozen voor het ondernemerschap. Dit bevestigt het beeld uit de kabinetsbrief dat zelfstandigen een bewuste keuze maken voor vrijheid, eigen regie en ondernemerschap.

De cijfers laten zien dat het ondernemerschap niet alleen een keuze is, maar ook in de praktijk zo wordt ingevuld. Vrijwel alle respondenten staan ingeschreven bij de KVK en beschikken over een btw-nummer. Daarnaast geeft meer dan 95% aan zich in de praktijk ook als ondernemer te gedragen.

Ook de typische ondernemerskenmerken zijn breed aanwezig. Zo werkt een grote meerderheid voor meerdere opdrachtgevers, loopt men financieel risico en wordt het werk zelfstandig georganiseerd. Deze elementen sluiten direct aan bij de lijn van het kabinet om ondernemerschap volwaardig mee te laten wegen bij de beoordeling van arbeidsrelaties.

Breed draagvlak voor zelfstandigentoets

De enquête laat zien dat zzp’ers zich in grote lijnen herkennen in de criteria die de overheid wil gebruiken om ondernemerschap te beoordelen. Zo vinden nagenoeg alle respondenten het terecht dat ondernemers winst maken en inkomsten uit onderneming halen. Ook het dragen van verantwoordelijkheid en beheersing van risico’s wordt breed ondersteund. Bijna 90 procent vindt het terecht dat ondernemers aansprakelijk zijn voor schulden. Voor financieel risico bij wanbetaling of schade geldt een vergelijkbaar beeld, met een ruime meerderheid die dit als passend onderdeel van ondernemerschap ziet.

Andere kenmerken, zoals het ontbreken van doorbetaling bij ziekte en het werken voor meerdere opdrachtgevers, worden eveneens door een grote groep als passend gezien. In de praktijk blijkt bovendien dat veel zzp’ers hieraan voldoen, zo geeft meer dan 81 procent aan meerdere opdrachtgevers te hebben. Dit bevestigt dat de basis van de zelfstandigentoets goed aansluit op hoe ondernemers zelf hun werk organiseren en beleven.

Verantwoordelijkheid wordt genomen, maar niet opgelegd

Uit de enquête blijkt dat veel zzp’ers verantwoordelijkheid nemen voor hun ondernemerschap. Tegelijk maakt de enquête duidelijk waar de grens ligt. Zelfstandigen maken veel gebruik van eigen oplossingen, zoals verzekeringen, spaargeld of andere voorzieningen. Dit laat zien dat de verantwoordelijkheid om te zorgen voor de eigen sociale zekerheid aanwezig is. Tegelijkertijd blijkt dat de behoefte aan keuzevrijheid groot blijft. De conclusie is helder: de criteria binnen de zelfstandigentoets worden grotendeels gedragen, maar de invulling van de eigen sociale zekerheid vragen om vrijheid.

Zzp’ers opereren duidelijk in een vrije markt. Zo werkt bijna 80% voor zakelijke opdrachtgevers en 79% rechtstreeks zonder tussenpartij. Daarmee bouwen veel zelfstandigen zelf hun klantenbestand op en zijn zij niet afhankelijk van één opdrachtgever. De tarieven laten daarnaast zien dat het grootste deel van de zzp’ers opereert boven de grens van € 38 per uur, die het kabinet hanteert voor het rechtsvermoeden van werknemerschap. Deze maatregel richt zich dus op een specifieke groep zzp’ers.

De enquête bevestigt ook het beeld uit de brief dat er behoefte is aan meer duidelijkheid. Zzp’ers geven aan dat heldere criteria en een goede uitleg van regels belangrijk zijn om hun werk te kunnen blijven doen. De inzet van het kabinet op betere communicatie, onder andere via een campagne en duidelijke uitleg van wat wél kan, sluit hier goed op aan. Dit kan helpen om terughoudendheid bij opdrachtgevers te verminderen.  Vereniging ZZP Nederland ziet in de kabinetsbrief een goede basis. De erkenning van ondernemerschap en de focus op duidelijkheid sluiten aan bij de praktijk van veel zelfstandigen. De uitkomsten van de enquête laten echter ook zien dat beleid moet aansluiten bij hoe zzp’ers daadwerkelijk werken. Ondernemerschap is voor de meeste zelfstandigen de norm. Heldere regels zijn nodig, maar moeten ruimte laten voor eigen keuzes en verantwoordelijkheid. Alleen op die manier ontstaat een arbeidsmarkt waarin zelfstandigen kunnen blijven ondernemen en opdrachtgevers zonder onzekerheid met hen kunnen samenwerken.